Alcohol en hitte: waarom een terrasje in de zon sneller misgaat

Het is negenentwintig graden, de zon staat nog hoog en het eerste koude drankje op het terras smaakt geweldig. Precies hier zit een addertje onder het gras: alcohol en hitte vormen samen een combinatie die anders werkt dan op een gewone doordeweekse avond. Je drinkt hetzelfde aantal glazen als anders, maar je lichaam reageert er niet hetzelfde op.

Dat is vervelend nieuws als je met de auto bent. Je voelt je nog scherp, de zon staat je goed en het gesprek loopt lekker, maar onder de motorkap gebeurt er iets anders dan je gewend bent. Reken je dus niet blind op je eigen gevoel: hieronder lees je waarom, en wat je eraan doet zonder je terrasavond te verpesten.

Bij warm weer verwijden je bloedvaten, zodat je lichaam warmte beter kwijt kan via de huid. Diezelfde verwijding zorgt ervoor dat alcohol vlotter vanuit je maag en darmen in je bloed terechtkomt. Het effect komt dus niet per se harder aan omdat je meer drinkt, maar omdat je lichaam de alcohol sneller doorgeeft.

Daar komt een tweede effect bovenop: hitte maakt dorstig, en dorst zet aan tot sneller drinken. Een koud biertje verdwijnt op een hete dag in een paar slokken, terwijl je hetzelfde glas op een regenachtige woensdag rustig oplebert. Hoe sneller je drinkt, hoe sneller je promillage oploopt, ook al drink je uiteindelijk evenveel als anders.

Alcohol werkt vochtafdrijvend: het remt een hormoon dat je nieren normaal helpt water vast te houden, waardoor je vaker plast en meer vocht verliest dan je binnenkrijgt. Op een warme dag zweet je daarnaast al flink, en die twee effecten tellen op. Het resultaat is een uitdroging die harder aankomt dan je op basis van het aantal glaasjes zou verwachten, met een stevigere kater en meer suffigheid als gevolg.

Dat is meer dan alleen een vervelend gevoel de volgende ochtend. Diezelfde uitdroging tast je concentratie en reactievermogen al aan voordat je ook maar achter het stuur zit. Twijfel je de ochtend erna nog of je fit genoeg bent om te rijden, lees dan hoeveel uur je moet wachten na een avond stappen voordat je de sleutel weer pakt.

Ook zonder alcohol is een hete dag al geen ideale dag om te rijden. Warmte vermindert je alertheid, vertraagt je reactietijd en maakt je sneller vermoeid, zeker na een dag in de zon. Combineer dat met alcohol, en je krijgt geen optelsom maar een versterking: je inschattingsvermogen, je reactiesnelheid én je concentratie gaan allemaal tegelijk achteruit.

De cijfers onderstrepen waarom die combinatie geen kleinigheid is. Volgens het Trimbos-instituut steeg het aantal automobilisten dat bekeurd werd voor rijden onder invloed van ruim 29.000 in 2020 naar ruim 42.000 in 2023. Onderzoeksinstituut SWOV schat al langer dat alcohol een rol speelt bij ongeveer 12 tot 23 procent van alle verkeersdoden in Nederland. Op een drukke zomeravond, met meer terrasgangers en meer verkeer tegelijk, is dat geen risico om lichtvaardig mee om te gaan.

Het probleem met alcohol is dat het precies het orgaan aantast waarmee je zou moeten inschatten of je nog kunt rijden: je eigen beoordelingsvermogen. Op een warme dag komt daar nog iets bovenop. Dorst, een licht gevoel in je hoofd door de hitte en vermoeidheid van een dag buiten voelen bijna hetzelfde als de eerste signalen van een slok te veel. Je kunt dus niet goed uit elkaar houden wat van de zon komt en wat van het drankje komt.

De wettelijke grens verandert niet met het weer: voor ervaren bestuurders ligt die op 0,5 promille, voor beginnende bestuurders op 0,2 promille. Twijfel je hoeveel dat in glazen is, lees dan hoeveel je mag drinken en nog mag rijden. Op een hete dag is de veiligste vuistregel simpel: reken jezelf niet rijk, en ga er bij twijfel vanuit dat je boven de grens zit.

Niemand vraagt je om op een tropische dag alleen water te drinken. Met een paar simpele gewoontes haal je wel het meeste uit de middag zonder dat het je opbreekt:

• Drink tussen de alcoholische drankjes door een glas water; dat vertraagt je tempo en houdt je vochtbalans op peil.
• Eet iets voordat je begint. Op een lege maag in de zon komt alcohol nog sneller aan.
• Zoek af en toe de schaduw op in plaats van de hele middag in de volle zon te blijven zitten.
• Bepaal vóór het eerste drankje al hoe je naar huis gaat, niet pas als je er al een paar op hebt.

Die laatste is de belangrijkste. Vervoer vooraf regelen is een besluit dat je met een helder hoofd neemt; achteraf improviseren doe je met een hoofd dat al door de zon en het drankje beïnvloed is.

Kwam je met de auto naar het terras en wil je toch niet zelf terugrijden? Dan is een BOB-chauffeur regelen de eenvoudigste oplossing. Een Rent A Bob komt naar je toe en rijdt jou in je eigen auto naar huis, zodat die niet een hele nacht op een warme parkeerplaats blijft staan en jij ’m de volgende ochtend gewoon weer voor de deur hebt staan.

Dat scheelt met een taxi of een Uber, die je wel thuisbrengen maar je auto op het terras laten staan. Wil je vooraf al weten wat de rit terug ongeveer kost, zodat je er de rest van de middag niet meer over hoeft na te denken? Bereken je ritprijs en je hebt meteen een indicatie, nog voordat de zon onder is.

Een terrasje in de zon is bedoeld om van te genieten, niet om de hele middag te rekenen of je nog wel kunt rijden. Zeker op warme dagen werken alcohol en hitte elkaar in de kaart, en dat merk je zelf minder goed dan je denkt. Regel het vervoer daarom voordat het eerste drankje op tafel staat.

Euro BOB brengt jou én je auto veilig thuis, ook als het buiten dertig graden is. Voor BOB-ritten gaan we verder onder de vertrouwde naam Rent A Bob, als onderdeel van DriveMe. Slok op? Euro BOB.